گردشگری در آموزش و پرورش

قسمت پنجم/ آنتروپوزوفی در سیستم آموزشی /۳

درآمد

هادی نصیری، نامی آشنا برای خانواده مدرس و صالحین است. کسی که ۲۴ سال پیش به عنوان یک دانش اموز جذب مرکز فرهنگی شهید مدرس شد چهار سال در گروه فرهنگی خود و تحت نظر دکتر بیگی که ان زمان خود یک دانشجو بود به ارامی مراحل رشد خود را پشت سر گذاشت. بلافاصله بعد از ورود به دوره دانشجویی توسط مسئولین وقت شاخه دانش اموزی به عنوان رابط برگزیده شد و مسئولیت راهبری جمعی از دانش اموزان مرکز را بر عهده گرفت. تعلق خاطر او به فرهنگ و تعلیم وتربیت مسیر زندگی تحصیلی و شغلی او را تغییر داد و ارا از حوزه مهندسی به ساحت معلمی کشاند. اکنون او یکی از کارشناسانی است که علاوه بر دانش و مهارت، حرف هایی هم برای گفتن در عرصه تعلیم و تربیت دارد. وقتی از حدود سه سال پیش مسئولیت تدوین طرح تحول صالحین بر دوش او گذاشته شد اهتمام او در پژوهش در این حیطه بیشتر شد. انچه تحت عنوان” گشت و گذاری در اموزش و پرورش” به صورت سلسله مطالب به تدریج تقدیم می شود بخشی از یادداشت های ایشان در مطالعات اولیه طرح تحول صالحین است.

نکات مهم در آموزش والدورف

یکی از مهم‌ترین اصول در آموزش والدورف این است که معلم‌ها پس از شناخت و آگاهی از مراحل پیش رفت کودکان موضوع آموزش و روش آموزش را تعیین می‌کنند.

بدین ترتیب فارغ التحصیلان مدارس والدورف با اعتماد به نفس مناسب، اطمینان، خلاقیت و توانایی‌های عمیق اخلاقی، دوره‌های تحصیلی را به پایان می‌رسانند.

نکته‌ی مهم دیگر در روش والدورف این است که بیش از پرداختن به موضوعات آموزش، روش و چگونگی تدریس و آموزش اهمیت دارد. معلم‌ها در مدارس والدورف آلاسکا با دقت فعالیت‌های عملی، هنری و آکادمیک را با یک دیگر منطبق می‌کنند تا ذهن کودکان را تحریک کرده و آن‌ها را برای کسب تجربه‌های زندگی در آینده آماده کنند.

بنابراین کودکان در این مراکز بیش تر از آن که از طریق تئوری بیاموزند، عمل می‌کنند، فعال‌اند و به کشف مسایل درونی و دنیای پیرامون می‌پردازند. مشاهده‌ی کلاس‌های والدورف، کودکانی را نشان می‌دهد که علاقه‌ی زیادی به یادگیری دارند و همگی سرحال و فعال‌اند. این موضوع در موفقیت فردی آنان بسیار اهمیت دارد.

معلم

نقش معلم در مدارس والدورف بسیار مهم است. معلم‌های والدورف تجربه‌های متفاوتی از روش‌ها دارند و آن‌ها را با فلسفه‌ی خاص خود همراهی می‌کنند. هم راهی معلم تا پایه‌های بعدی و بالا با کودک سبب می‌شود بتواند مطالب درسی آینده را برنامه ریزی کند و در هر کودک انگیزه‌ی ویژه‌ای برای یادگیری به وجود آورد. در این روش ارتباط میان معلم و شاگردان عمیق و مداوم خواهد بود. هدف از این برنامه تنها این نیست معلم کودکان را برای مراحل بعدی آموزش آماده کند، بلکه هدف‌های دیگری نیز مانند تحریک حس کنجکاوی، علاقه به کشف مسایل و همیشه فعال بودن در میان است.

 

درس اصلی

همان طور که قبلا گفته شد، در مراکز والدورف روزی دو ساعت به درس اصلی اختصاص داده می‌شود. درس اصلی یعنی موضوعی خاص که مطالعه آن سه الی چهار هفته طول می‌کشد. در آموزش درس اصلی، موضوع به صورت زنده و به روشی حرفه‌ای و تخصصی ارایه می‌شود و کودکان با علاقه و عشق فراوان یاد می‌گیرند.

 

توالی و نظم

یک پارچگی و اتحاد حواس مختلف، هماهنگی چشم و دو دست، استفاده از زبان و مهارت‌های اصلی دیگر برای پی‌ریزی آموزش آکادمیک و پیشرفت کودکان در مهدهای کودک والدورف ضروری است. در این محیط جذاب خلاق و طبیعی، کودکان می‌توانند برای مراحل بعدی تحصیل به خوبی آماده شوند.

 

زبان

هدف از برنامه‌ی زبان رشد توانایی برقراری ارتباط است. مهارت برقراری ارتباط کمک می‌کند تا آگاهی‌های اجتماعی و رشد کودکان افزایش یابد. برای دوست داشتن دیگران و ارتباطی خوب با آن‌ها لازم است بر میزان توانایی، تجربه و آگاهی و دانش کودکان از انسانیت افزوده شود.

در مدارس والدورف آلاسگا، زبان اسپانیایی و آلمانی در مقاطع مختلف تدریس می‌شود. مطالعه‌ی زبان پنجره‌ای است به سوی آشنایی با فرهنگ‌ها و آداب و ارزش‌های جوامع دیگر و در عین حال امکانی است برای بیان خود. با یادگیری زبان دوم نه تنها با فرهنگ‌های دیگر آشنا می‌شویم، بلکه احساس و عمل مان نیز تغییر می‌کند. زبان امکانی است برای بیان احساس هم دردی و مهربانی و انزجار و دیگر احساسات.

با یادگیری زبان دوم نیروی تفکر و ذهنیت کودکان رشد می‌کند و شخصیت انسانی آن‌ها دگرگون می‌شود. بنابراین یادگیری زبان‌های خارجی در برنامه‌ی آموزشی جای خاصی دارد. از مقطع اول تا دوازدهم دو زبان خارجی آموزش داده می‌شود. زبان‌ها نیازهای متفاوتی را در کودکان برطرف می‌کنند و در روح آن‌ها توازن به وجود می‌آورند.

هر زبان با توجه به آهنگ، ریتم، تن، تلفظ و لهجه و ساختار خاص خود، فرصت تجربه‌ای خاص را فراهم می‌کند. در روش والدورف کودکان کوچک‌تر به وسیله‌ی داستان، آواز، شعر و انواع بازی‌ها با زبان‌ها آشنا می‌شوند و کودکان بزرگ‌تر و در مقاطع بالاتر تحصیلی، گرامر خواندن و ترجمه و نوشتن را نیز می‌آموزند. کتاب‌هایی نیز برای این برنامه در اختیار کودکان گذاشته می‌شود. کودکان با یادگیری زبان دوم و انعطافی درونی که در یادگیری زبان دوم کشف می‌کنند، به توانایی‌های خود و انعطاف در روابط اجتماعی شان پی می‌برند. درس زبان خارجی از نظر ایجاد انگیزه و عشق و علاقه به یادگیری یکی از درس‌های مهم در مدرسه‌های والدورف است.

 

کاردستی و هنر

کاردستی و هنر امکان با ارزشی در آموزش به روش والدورف است.

کودکان به وسیله‌ی برنامه ی کاردستی فرصت خلق اشیاء زیبا و کاربردی را به دست می‌آورند و با انواع کارهای دستی مانند قلاب دوزی، بافتنی، بخیه دوزی و سایر دوخت و دوزها آشنا می‌شوند. هنر نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. برنامه‌های هنری سبب خودشناسی کودکان می‌شوند. آن‌ها با این ابزار می‌توانند خود را بیان کنند. بنابراین اجرای نمایش خیالی، نقاشی، طراحی، نجاری و مجسه سازی در مدارس والدورف ساعات خوب هنر را پر می‌کند. کودکان در هر فرصتی به ویژه در تعطیلات به اجرای نمایش‌ها و فعالیت‌های هنری خاص می‌پردازند.

 

جشن‌ها

برگزاری جشن‌ها به مناسبت‌ها و در فصول مختلف فرصتی است تا کودکان به نظم موجود در محیط اطراف و طبیعت آشنا شوند. هم چنین جشن‌های محلی و مذهبی کودکان را با آیین مربوط به آن در شکلی طبیعی آشنا می‌کند.

در مهدهای کودک والدورف جشن پایان سال کاری هم گرفته می‌شود. این جشن با آغاز سال اول دبستان هم زمان است.

در همه‌ی مدارس و مراکز آموزشی والدورف جشن‌ها بر اساس سنت‌ها و آیین، فرهنگ و مذهب آن کشور تنظیم می‌شود.

در این گونه مراسم قصه گویی، آواز خوانی و انواع فعالیت‌های جمعی، شادی و لذت جشن را چند برابر می‌کند.

 

فعالیت‌های حرکتی

فعالیت‌های حرکتی در بازی‌های مختلف اجرا می‌شود. حرکات به گونه‌ای است که ذهن و تخیلات کودک را به کار می‌گیرد و سبب می‌شود تا کودکان لذت فعالیت‌های فیزیکی را در محیطی بدون رقابت درک کنند. در مقاطع بالاتر دانش آموزان در انواع فعالیت‌های ورزشی به شکل حرفه‌ای آموزش می‌بینند.

 

موسیقی

موسیقی نقش مهم و تعیین کننده‌ای در برنامه‌های آموزشی والدورف دارد. دلایل اهمیت این روش در برنامه‌های آموزشی والدورف متفاوت‌اند:

  • کودکان از راه نواختن سازها و خواندن درباره موسیقی آگاهی‌های فراوانی درباره‌ی خود و دنیای اطراف به دست می‌آورند
  • موسیقی پدیده‌های زمان، فضا، نظم و توالی را به کودکان می‌آموزد
  • صداها در موسیقی به کودکان فرصت می‌دهد تا احساسات و افکارشان را به شکل عمیق تری محک بزنند
  • در اجرای یک برنامه‌ی موسیقی و خلق یک ملودی، کارکردن با هم و چگونگی روابط اجتماعی شکل می‌گیرد
  • موسیقی فرصتی فراهم می‌کند تا کودکان احساسات و افکار خود را در زمان مناسب و به شیوه‌ای مناسب بیان کنند
  • موسیقی روح و روان کودک را لطیف می‌کند

در مراکز آموزشی والدورف برنامه‌ی آموزش موسیقی در برنامه‌های روزانه گنجانده می‌شود. معلم‌ها روز کاری خود را با خواندن آواز و پخش نوارهای موسیقی آغاز می‌کنند، سپس از کودکان می‌خواهند گروهی به یک ملودی گوش کنند و به تنهایی و یا همراه با دوستان شان ملودی را همراهی کنند.

موسیقی نقش مهمی در کلاس‌های بازی کودکان دارد. بیشتر کلاس‌های موسیقی یک مربی و استاد برجسته‌ی موسیقی دارد. افزون بر برنامه‌های روزانه‌ی موسیقی، تعدادی از کلاس‌ها چند روز در هفته ساعات موسیقی را در برنامه‌ی هفتگی خود دارند.

در پایه‌های اول تا سوم دوباره در هفته کلاس موسیقی برگزار می‌شود. در پایه‌های اول و دوم فعالیت‌های موسیقی شامل آواز خواندن، نواختن با فلوت و تمرین مهارت‌هایی مانند گوش دادن، دست زدن با ریتم و زمزمه‌ی آواهای زیر و بم می‌شود. در پایه سوم کودکان به ملودی‌ها به وسیله ضبط صوت گوش می‌کنند و سپس آن را می‌نوازند. آن‌ها نت‌های موسیقی را هم یاد می‌گیرند و دسته جمعی آواز می‌خوانند.

در پایه چهارم تا هشتم چهار بار در هفته کلاس موسیقی بر پاست. پایه چهارم دو بار در هفته کلاس تخصصی ویولون و دوبار هم در کلاس عمومی موسیقی دارند. گروه پنجمی هم برنامه ی عمومی‌شان دوبار در هفته است.

در پایه چهارم و پنجم، کودکان خواندن دسته جمعی، مطالعه‌ی نت٬های موسیقی و کار با ابزار مختلف موسیقی را می‌آموزند.

در پایه‌های ششم، هفتم و هشتم به دانش‌آموزان فرصت داده می‌شود یک گروه ارکستر در کلاس تشکیل دهند. گروه کر و کلاس موسیقی عمومی نیز برای این پایه‌ها برنامه ریزی شده و بر آواز خوانی، نواختن، آماده سازی قطعات موسیقی برای نواختن تاکید می‌شود. پخش موسیقی نیز از برنامه‌های همیشگی در مدارس والدورف است.

برنامه‌ی موسیقی در مدارس والدورف برنامه‌ای عمومی است. بدان معنا که کودکان، والدین، معلم‌های مدارس دیگر و کارمندان مدارس می‌توانند در کلاس موسیقی شرکت کنند. در این مدارس امکان استفاده از ابزار موسیقی پس از پایان وقت مدرسه نیز وجود دارد. روش آموزش والدورف با توجه به علاقه ی کودک فرصت یادگیری خصوصی موسیقی نیز به او داده می‌شود.

 

باغبانی

کودکان به وسیله‌ی باغبانی موجودات زنده‌ی دیگر را می‌بینند و با زمین و همه‌ی آنچه روی آن زندگی می‌کند، ارتباط مناسبی می‌گیرند. آن‌ها می‌آموزند چگونه با محیط و طبیعت هماهنگ شوند، باغ مدرسه دنیای وسیعی برای کودکان است تا با نظم موجود در آن به کمک مربی آشنا شوند. در این باغ مربی به کودکان دستوراتی می‌دهد و آن ها دستورات را اجرا می‌کنند. در هنر باغبانی کودکان می‌آموزند هر گیاه به دست انسان و در جایی که او بخواهد کاشته شده و رشد می‌کند. کودکان دراین فعالیت با نیروهای گوناگون طبیعت نیز آشنا می‌شوند.

کودکان خردسال‌تر در برنامه‌ی باغبانی با موضوعات ساده‌ای مانند گل، کود و… آشنا می‌شوند. آن ها می‌بینند این اجزاء چگونه به روی هم تأثیر می‌گذارند و در مراحل بعدی کاشت دانه، رشد آن و برداشت محصول برای کودک شرح داده می‌شود.

در این بخش از فعالیت، کودکان به رابطه‌ی علت و معلولی میان عناصر در طبیعت پی می‌برند. کتاب باغبانی در اختیار کودکان گذاشته می‌شود و آن‌ها به تدریج و با تمرین‌های مداوم روزانه استفاده‌ی مناسب از اشیاء باغبانی را می‌آموزند. آنچه در این فعالیت‌ها اساسی است هدف‌مندی فعالیت هاست که سبب می‌شود کودک برای انجام آن‌ها مشتاق باشد. در باغبانی تنها انگشتان فعال نیستند، بکله همه‌ی اعضای بدن فعالیت می‌کنند.

 

مدارس والدورف در جهان

سیستم آموزشی متحول والدورف در شرایط متفاوت فرهنگی و اجتماعی قابل پیاده کردن می‌باشد. به همین دلیل است که در شرایط سخت اجتماعی برزیل مدارس والدورف فعالیت می‌کنند، حتی در آفریقای جنوبی با وجود مشکلات نژادی مدارس والدورف تنها مدارسی هستند که نژاد سیاه و سفید در کنار هم درس می‌خوانند.

برای آشنایی بیشتر با سیستم والدورف توصیه می‌شود کتاب «آموزش و پرورش و روح» جان میلر و کتاب «سفر پرماجرا» که داستان یک معلم والدورفی است را بخوانید.

به اشتراک گذاری این مطلب :
نویسنده متن: هادی نصیری
نویسنده متن: هادی نصیری
برای امتیاز به این پست کلیک کنید
[آرا: 2 میانگین: 5]

پیشنهاد سردبیر:
سردبیر عملکرد سایر نویسندگان را بررسی می‌نماید و مسئولیت تمامی محتوای علمی را بر عهده دارد.

کتاب ششم– گزارشی از کتاب «مدرسه مطلوب»
کتاب ششم– گزارشی از کتاب «مدرسه مطلوب»

درآمد

روزمره گی و فاصله گرفتن از روزامدی یکی از اسیب ها و تهدیداتی است که اغلب کارگزاران حوزه فرهنگ و تعلیم و تربیت در معرض ان قرار دارند. حساسیت و خطر این تهدید وقتی بهتر درک می شود که بدانیم مخاطبین این حوزه یعنی کودکان و نوجوانان، نه مثل گذشته در هر ده سال یکبار، که بدون اغراق هر روز در حال پوست اندازی و تغییر و تحول هستند. عدم اگاهی از اخرین نظریات، یافته ها و تجویزها می تواند روز به روز فاصله ما را با نسل جدید بیشتر و بیشتر کند.در این بخش بنای براین داریم که بهترین و جدید ترین دیدگاهها در حوزه تعلیم و تربیت را که در قالب کتاب یا مقاله متتشر شده است به شما کارگزاران حوزه تعلیم و تربیت اعم از مدیران، معاونین، معلمین و حتی اولیاء عزیز معرفی کنیم و با این پیش فرض که ممکن است به هر دلیل و یا بهانه ای نتوانید منابع معرفی شده را بخوانید خلاصه هر منبع را نیز به شما تقدیم کنیم. در آغاز زحمت این کار را بر دوش تعدادی از همکاران خود در جمع هیات تحریریه سایت قرار داده ایم اما در ادامه امیدمان این است که خود شما عزیزان در این پویش فرهنگی سهیم شده و ما را در انتخاب و معرفی اینگونه اثار یاری فرمایید.

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *