گردشگری در آموزش و پرورش

قسمت چهارم/ آنتروپوزوفی در سیستم آموزشی /۲

درآمد

هادی نصیری، نامی آشنا برای خانواده مدرس و صالحین است. کسی که ۲۴ سال پیش به عنوان یک دانش اموز جذب مرکز فرهنگی شهید مدرس شد چهار سال در گروه فرهنگی خود و تحت نظر دکتر بیگی که ان زمان خود یک دانشجو بود به ارامی مراحل رشد خود را پشت سر گذاشت. بلافاصله بعد از ورود به دوره دانشجویی توسط مسئولین وقت شاخه دانش اموزی به عنوان رابط برگزیده شد و مسئولیت راهبری جمعی از دانش اموزان مرکز را بر عهده گرفت. تعلق خاطر او به فرهنگ و تعلیم وتربیت مسیر زندگی تحصیلی و شغلی او را تغییر داد و ارا از حوزه مهندسی به ساحت معلمی کشاند. اکنون او یکی از کارشناسانی است که علاوه بر دانش و مهارت، حرف هایی هم برای گفتن در عرصه تعلیم و تربیت دارد. وقتی از حدود سه سال پیش مسئولیت تدوین طرح تحول صالحین بر دوش او گذاشته شد اهتمام او در پژوهش در این حیطه بیشتر شد. انچه تحت عنوان” گشت و گذاری در اموزش و پرورش” به صورت سلسله مطالب به تدریج تقدیم می شود بخشی از یادداشت های ایشان در مطالعات اولیه طرح تحول صالحین است.

برنامه درسی

مدت دوره آموزشی والدورف ۱۲ سال ، شامل ۸ سال ابتدایی، ۴ سال متوسطه است. آموزش دو زبان خارجی از کلاس اول ابتدایی مورد توجه قرار می‌گیرد.

خیاطی، بافتنی، باغبانی، نقاشی، طراحی، جنگلبانی، مجسمه سازی، نجاری و جوشکاری، ورزش و موسیقی، از جمله دروسی است که برنامه عملی مدارس والدورف را تشکیل می‌دهد.

این دروس از یک جهت استعدادهای کودکان را هم‌آهنگ رشد و گسترش می‌دهد و از طرفی تجربه آموزی در کارهای عملی و شناخت استعدادها و توانایی‌های دانش‌آموزان مورد توجه مربیان قرار می‌گیرد.

در این نوع آموزش نتیجه کار مورد توجه نیست بلکه چگونگی انجام دادن آن کار و کسب تجربه مورد توجه می‌باشد.

خلاقیت، شخصیت فردی و ایجاد تعادل در زندگی

تعداد زیاد دانش‌آموزان در کلاس و انجام دادن کارها به صورت گروهی به طور عمد انجام گرفته است زیرا هر چه تعداد زیادتر باشد، تنوع شخصیت و استعدادها بیشتر است و همین مسئله باعث شناخت اجتماعی بهتر دانش‌آموزان می‌شود.

در این روش “گزارش در رابطه با توانایی های دانش آموزان و چگونگی پیشرفت فردی و نحوه‌ی یادگیری آن‌ها” جایگزین” نمره دادن” به دانش آموزان شده است. هیچ دانش‌آموزی در این سیستم مردود نمی‌شود و اشتباهات آن‌ها فقط گوشزد می‌شود.

معلمین و نحوه تدریس

در سیستم مدارس والدورف یک معلم مسئولیت یک کلاس را از کلاس اول تا پایان سال هشتم بر عهده دارد.

تدریس دروس اصلی توسط یک معلم در هشت سال باعث می‌شود این معلم شناخت درست‌تری از دانش‌آموزانش بدست آورده و نقاط ضعف هر یک را بهتر بشناسد و روش تدریس خود را در دروس اصلی منطبق با نیاز دانش‌آموزانش مشخص کند.

هر معلمی برای اینکه بتواند ۸ سال مسئولیت تدریس در این مدارس را بر عهده بگیرد باید حداقل ۴ سال با سیستم و روش آموزشی والدورف آشنا شود و با همه دروس اصلی آشنایی کامل را داشته باشد.

در این روش به مدت ۳ هفته و در ۲ ساعت اول روز، آموزش مختص دروس اصلی است. دروس غیر اصلی شامل(زبان، ورزش، علم دینی و کارهای دستی) را متخصصین هر رشته تدریس می‌کنند.

برنامه ریزی برای دروس عملی چنان صورت گرفته که دانش‌آموزان با علاقه‌ای که به انجام هر کار عملی دارند، به مرور در آن کار مهارت پیدا می‌کنند.

بعد از کلاس هشتم به جای کلاس کاردستی، دانش‌آموزان در دوره‌های کارآموزی متفاوتی شرکت می‌کنند، نه برای پیدا کردن شغل بلکه در جهت گسترش توانایی‌های فردی.

مذهب

وابستگی به هیچ مذهبی در این مدارس دیده نمی‌شود. در ابتدای دوران دبستان خانواده تصمیم می‌گیرد که فرزندش در کدام کلاس دینی شرکت کند ولی در ابتدای دوران متوسطه نوجوان خودش تصمیم می‌گیرد.

کامپیوتر

به دلیل با ارزش بودن روابط گرم انسانی و اهمیت آن، ابتدا دانش‌آموزان باید این روابط انسانی را در یک دنیای کاملا واقعی تجربه کنند به همین دلیل در دوران ابتدایی کامپیوتر تدریس نمی‌شود تا دانش‌آموزان از یادگیری زبان و روابط اجتماعی عقب نیفتند.

برای دانش‌آموزان دوره متوسطه، آشنایی و نحوه‌ی استفاده از این تکنولوژی قسمتی از برنامه‌های آموزشی را تشکیل می‌دهد.

سیستم آموزشی متحول والدورف قابل پیاده سازی در هر شرایط فرهنگی و اجتماعی است. مدارس والدورف به یکدیگر وابستگی ندارند اما سعی می‌کنند طی سمینارهایی با هم مبادله فکری داشته باشند.

در آلمان در سال دوازدهم در این مدارس به دانش‌آموزان نمره داده می‌شود تا مدرک دیپلم آن ها از نظر سیستم دولتی قابل قبول باشد. و آن‌ها را در سال سیزدهم برای ورود به دانشگاه آماده می‌کنند.

پرسش‌های یک معلم والدورفی

از پرسش‌هایی که برای آموزگاران مدارس والدورف مطرح می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • چگونه به یک کودک کمک کنیم تا به عالی‌ترین شکل ممکن، توانایی‌های خود را بروز دهد؟
  • چگونه علاقه‌ و شور و اشتیاق به آموختن را در وجود کودک بیدار کنیم که همراه با خودآگاهی سالم ، علاقه‌ و توجه به دنیای پیرامون خود (من جمله انسان های دیگر و احترام به جهان) باشد؟
  • با چه روش‌هایی می‌توان راه‌های دستیابی به معنای زندگی را برای کودکان هموار و تسهیل کرد؟

آموزگاران در مدارس والدورف سعی بر این دارند و خود را متعهد می‌دانند تا شوقی درونی برای یادگیری را در وجود کودکان بیدار کنند. با بیداری این شوق درونی دیگر نیازی به آزمون‌های رقابتی، نمره دادن، و جایزه برای رفتار مناسب در کلاس، برای مشتاق کردن کودکان به درس خواندم نخواهد بود.

برنامه درسی در این روش به گونه ای تنظیم شده است که به نیازهای کودکان در سه دوره‌ی رشد پاسخ دهد:

  • تولد تا ۶ سالگی
  • سن ۷ تا ۱۴ سالگی
  • سن ۱۵ تا ۱۸ سالگی
مهد کودک و پیش‌دبستانی در مدارس والدورف

ساختن محیطی گرم و صمیمانه برای کودکان که توام با ایجاد حس امنیت در کودکان باشد، نخستین کاری است که آموزگاران این گروه سنی انجام می‌دهند.

آموزگاران در چنین محیطی با دو شیوه‌ی اصلی به نیازهای رشد کودکان پاسخ می‌دهند:

۱. ترتیب دادن کارهایی همچون نقاشی کردن، باغبانی، ساختن کاردستی و … که کودکان به سادگی می‌توانند آن ها را تقلید کنند. این فعالیت ها بسته به تغییر چهره‌ی طبیعت و جشن‌ها و مناسبت‌های هرفصل تغییر می‌کند.

۲. پرورش دادن قدرت تخیل کودکان بر اساس سن آن ها: آموزگاران این کار را با گفتن قصه و ایجاد فضایی برای بازی‌های آزاد انجام می‌دهند. قصه ها با دقت بسیار انتخاب می‌شوند و بازی های تخیلی هم به صورتی اجرا می‌شوند که کودکان سناریوهایی که خودشان می‌سازند را بازی می‌کنند. اینگونه بازی‌ها به کودکان کمک می‌کنند تا زندگی را از نمودهای گوناگون و به شکل عمیق‌تر تجربه کنند.

کودکان مواد طبیعی (من جمله چوب، پنبه، ابریشم، صدف، سنگ و دیگر ابزار طبیعی) را جمع‌آوری می‌کنند، از آن‌ها در بازی‌های خود و هم چنین برای زیبا کردن اتاق‌ها از آن ها استفاده می‌کنند.

تکرار و ترتیب، یکپارچگی حس‌ها، هماهنگی بین چشم ها و دست ها، تجربه زیبایی‌های زبان و دیگر مهارت‌های لازم برای شکل گرفتن پایه‌های رشد تحصیلی در مهدکودک پرورش داده می‌شود.

در چنین فضای نشأت گرفته از طبیعت، دوست داشتنی و خلاق، کودکان با فعالیت‌ها و ساختاری روبرو هستند که به آن‌ها کمک می‌کند برای ورود به مدرسه آماده شوند.

دبستان در مدرسه والدورف

در این دوره به توانایی کودکان بر درک مفاهیم انتزاعی‌تر توجه می‌شود. مفاهیم و کارهایی مانند نوشتن، خواندن و حساب کردن. اما علاوه بر بدست آوردن دانش، شیوه‌ای که این دانش به کودک ارائه می‌شود، بر اساس خلاقیت آموزگار، بسیار مهم است.

در این جا آموزگاران نقش سازندگان دانش را بر عهده می‌گیرند. آن‌ها موضوعات آموزشی را با خلاقیت خود می‌پرورانند و بستری مناسب را برای کودکان فراهم می‌کنند تا کودک برای پاسخ به نیاز درونی خود بتواند با دنیای بیرونی ارتباط برقرار کند.

در مدارس والدورف نقشی با عنوان “آموزگار کلاس” وجود دارد که به نیاز کودکان برای برخورداری از یک مرجع در کلاس را پاسخ می‌دهد. آموزگار کلاس مسئول کلاس خواهد بود و در تمام ۸ سال دوران دبستان دانش‌آموزان را همراهی خواهد کرد. با اینکه آموزگار کلاس تنها معلم کودکان در دوران دبستان نخواهد بود اما او راهنمای کودکان در سال‌های دبستان است و بسیاری از موضوع‌های آموزشی را به آن‌ها می‌آموزند.

در این دوران کودکان در انواع فعالیت‌های فرهنگی شرکت می‌کنند تا توانایی تخیل خود را پرورش دهند. فعالیت‌هایی همچون نقاشی کردن، طراحی، شعر خوانی، تئاتر، آواز خوانی و ساز و …

در تمام این دوران وظیفه‌ی اصلی آموزگار، کار کردن با دانش‌آموزانش همچون هنرمندی با نیروی تخیل قوی می‌باشد.

علاوه بر کارهای هنری و مهارت‌های دستی، آموزگار باید موضوع‌های به ظاهر غیرهنری را با به کارگیری تخیل و از راه‌های هنرمندانه به دانش‌آموزان بیاموزد.

آموزگار پیش از هرچیز، احساس کودکان  هفت تا چهارده ساله را جذب می‌کند.

احساس کودک باید زمینه ساز بروز استعدادهای او در فراگیری علوم در دوره‌های آینده تحصیلیش شود.

برای رسیدن به این هدف، همه وجود یک مدرسه والدورف، از چیدمان کلاس‌ها تا شیوه‌ای که یک شعر خوانده می‌شود، از خودکاری که یک دانش‌آموز برای نوشتن استفاده می‌کند تا تمرین‌هایی که در ورزش ژیمناستیک انجام می‌شود، بر اساس دو ملاک تنظیم می‌شود:

فعالیت ها و درس ها باید ۱.کاربردی ۲. زیبا باشند.

کاربردی و زیبا بودن تأثیر شگفت انگیزی بر نیروها و احساس درونی و بیرونی کودک برجا می‌گذارد.

دبیرستان در مدارس والدورف

از کلاس نهم تا دوازدهم، نقش تازه‌ای در ذهن دانش‌آموز پدیدار می‌شود، «نقشی آرمانی از یک بزرگسال»

اندیشیدن، خودداری و متانت، فکر و خیال بسیار، ملاحظه کاری، خوش قلبی، راست گویی، از ویژگی‌های مورد علاقه نوجوانان می‌باشد.

در این دوران و پس از آن، نوجوان انتظار دارد این ویژگی‌ها را در آموزگارانش ببیند. او دیگر حاضر نیست مرجعی را بدون داشتن آگاهی بپذیرد، بنابراین به دنبال آموزگارانی است که الهام بخش او باشند و شایستگی تقلید کردن را داشته باشند.

در این دوران دانش‌آموزان به دنبال آموزگارانی با تخصص‌ها و مهارت‌های خاص می‌باشند. و به همین ترتیب و بر اساس ویژگی‌های شخصی و استعدادهایشان به سوی افراد و زمینه‌های مشخص مطالعه، کشیده می‌شوند. و با ایجاد نظم و ترتیب لازم در کار بر روی موضوعات مختلف، بینشی را که برای درک ارتباط بین موضوعات و علوم مختلف وجود دارد را درخودش پرورش می‌دهد.

به اشتراک گذاری این مطلب :
نویسنده متن: هادی نصیری
نویسنده متن: هادی نصیری
برای امتیاز به این پست کلیک کنید
[آرا: 1 میانگین: 5]

پیشنهاد سردبیر:
سردبیر عملکرد سایر نویسندگان را بررسی می‌نماید و مسئولیت تمامی محتوای علمی را بر عهده دارد.

معلوم نیست که والد و مربی خودشان چقدر عامل به حرف‌هایشان هستند!
معلوم نیست که والد و مربی خودشان چقدر عامل به حرف‌هایشان هستند!

در پنجمین سلسله نشست های چالش های تربیت نوبت به مربیان و فعالان فرهنگی مر کز فرهنگی شهید آیت الله مدرس رسید که در این جلسه مربیان پیرامون چالش‌های تربیتی به بحث و گفت وگو پرداختند.
این نوبت از برنامه نسبتا کوتاه و مختصر بود. در جلسه بعدی صحبت‌های جنجالی‌تری خواهیم داشت…

گفتگو با حاج آقا براتی اولین مدیر دبیرستان دوره دوم صالحین/قسمت دوم
گفتگو با حاج آقا براتی اولین مدیر دبیرستان دوره دوم صالحین/قسمت دوم

در دوره‌ی مدیریت آموزش و پرورش استان، مسائل اساسی تعلیم و تربیت آموزش و پرورش چه بود؟ معمولا وقتی دولت‌ها کارشان را شروع می‌کنند، دوسال اول تجربی است. در دولت آقای احمدی‌نژاد وزیر آموزش و پرورش از اولین وزرایی بود که نتوانست با احمدی‌نژاد کار بکند...

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *